คนส่วนใหญ่ดูยันต์แล้วเห็นเป็นลายสวยวงหนึ่ง แต่ทุกส่วนบนนั้นมีชื่อและมีหน้าที่ หน้านี้สอนให้อ่านโครงสร้างของยันต์เป็น เพื่อให้เวลามองงานสักชิ้นคุณรู้ว่ากำลังมองอะไรอยู่
โครงสร้างของยันต์หนึ่งชิ้น
งานส่วนใหญ่อ่านจากกลางออกนอก และแบ่งได้เป็นสี่ชั้น
องค์ประธาน อยู่ตรงกลางสุด เป็นจุดที่สายตาไปถึงก่อน และเป็นตัวกำหนดว่าทั้งชิ้นนี้ว่าด้วยเรื่องอะไร
วงอักขระ คือคาถาที่เขียนวนล้อมองค์ประธาน อาจมีชั้นเดียวหรือหลายชั้นซ้อนกัน ขึ้นกับว่าใช้คาถากี่บท
รัศมี คือเส้นที่แผ่ออกจากวงอักขระไปโดยรอบ เป็นส่วนที่กินเวลาเขียนมากที่สุดและเป็นส่วนที่บอกฝีมือได้ชัดที่สุด
กรอบนอกและมุม คือเส้นที่ปิดล้อมพื้นที่ทั้งหมด ในงานหลายชิ้นจะมีสัญลักษณ์เล็ก ๆ วางที่มุมทั้งสี่ กำกับทิศ
องค์ประธานตรงกลาง เป็นอะไรได้บ้าง
จากงานของอาจารย์ที่เราเห็นหน้างาน องค์ประธานที่พบบ่อยมีสามแบบ
อักขระหัวใจคาถา คือการย่อคาถาทั้งบทให้เหลือเฉพาะตัวอักษรตั้งต้นของแต่ละวรรค วิธีย่อแบบนี้เป็นธรรมเนียมในตำรายันต์ไทยมานาน เพราะทำให้บรรจุคาถายาว ๆ ลงในพื้นที่จำกัดได้
องค์เทพหรือรูปเคารพ เช่น พระพุทธรูป ครุฑ หรือองค์เทพอื่น เขียนเป็นรูปอยู่กลางวง
ดวงกลมสีเดียว เช่น ดวงทองหรือจุดสีเดียวกลางวง เป็นรูปแบบที่ดูเรียบที่สุดแต่ทำยาก เพราะไม่มีรายละเอียดให้กลบความไม่สม่ำเสมอของวงรอบ
อักขระขอมกับเลขยันต์
ตัวหนังสือบนยันต์ส่วนใหญ่เป็น อักษรขอม ซึ่งเป็นอักษรที่คนไทยใช้เขียนภาษาบาลีมาแต่เดิม ไม่ใช่ภาษาเขมรปัจจุบัน และไม่ใช่ตัวหนังสือที่ประดิษฐ์ขึ้นเพื่อความสวยงาม อ่านออกเสียงได้จริงถ้ารู้อักษร
ส่วน เลขยันต์ คือตัวเลขที่วางตามตำแหน่งที่ตำราระบุ ไม่ใช่ตัวเลขที่ใส่ตามใจ ตำแหน่งของมันบนผังจึงสำคัญพอ ๆ กับตัวเลขเอง
ข้อสังเกตที่ใช้ได้จริงคือ ถ้าเห็นงานที่ตัวอักขระวางเรียงสวยแต่ไม่เป็นระบบ หรือเลขกระจายไม่เข้าตำแหน่ง มักแปลว่าคนทำลอกรูปทรงมาโดยไม่รู้หลัก
รัศมีและวงล้อม ทำหน้าที่อะไร
ในเชิงตำรา วงล้อมทำหน้าที่ปิดล้อมพื้นที่ของยันต์ให้ครบวง ไม่ให้ขาดตอน ส่วนรัศมีคือการแผ่ออกจากศูนย์กลาง
ในเชิงงานฝีมือ สองส่วนนี้คือที่ที่ความต่างระหว่างงานเขียนสดกับงานทำซ้ำปรากฏชัดที่สุด รัศมีที่เขียนด้วยมือเปล่าจะมีระยะใกล้เคียงกันทั้งวงแต่ไม่เท่ากันเป๊ะ และเมื่อเข้าใกล้จะเห็นว่าแต่ละเส้นเริ่มและจบไม่พร้อมกัน นี่คือสิ่งที่หน้า วิธีตรวจงานแท้ พูดถึงละเอียดกว่านี้
ทำไมเราไม่ทำตารางแปลความหมายสำเร็จรูป
หลายเว็บมีตารางทำนองว่า ลายแบบนี้แปลว่าอย่างนี้ วงกี่ชั้นให้ผลอย่างนั้น เราเลือกไม่ทำ ด้วยเหตุผลสองข้อ
ข้อแรก ความหมายขึ้นกับคาถาที่ใช้ ไม่ใช่รูปร่างที่เห็น ยันต์สองชิ้นที่หน้าตาคล้ายกันอาจบรรจุคาถาคนละบท การแปลจากรูปจึงให้คำตอบที่ผิดได้ง่าย
ข้อสอง ตารางแบบนั้นมักถูกใช้เป็นเครื่องมือขาย มากกว่าเป็นความรู้ และมันพาไปสู่การรับปากเรื่องผลลัพธ์ ซึ่งเป็นสิ่งที่อาจารย์เองไม่ทำ ท่านพูดตรงกันทุกครั้งว่ายันต์เป็นที่ยึดเหนี่ยวทางใจ
สิ่งที่เราทำแทนคือ งานทุกชิ้นที่สั่งเขียนกับเรา จะได้คำอธิบายเฉพาะของชิ้นนั้น ว่าองค์ประธานคืออะไร ใช้คาถาอะไร และแต่ละวงคืออะไร เป็นคำอธิบายของงานชิ้นของคุณจริง ๆ ไม่ใช่ข้อความสำเร็จรูปที่ส่งให้ทุกคนเหมือนกัน
ดูงานจริงเพื่อเทียบโครงสร้างที่พูดถึงข้างต้นได้ที่หน้า ผลงาน และดูขั้นตอนสั่งเขียนได้ที่หน้า กระบวนการทำงาน